بیست و دوم مرداد روز تشکل‌ها و مشارکت‌های اجتماعی است. شورای فرهنگ عمومی، شورای عالی انقلاب اسلامی سال قبل بیست و دوم مرداد ماه را به این نام تصویب و ابلاغ کرد و امسال در تقویم رسمی کشور درج شد.

با اینکه چندی است دولتمردان فعلی برای حل مشکلات جامعه از مردم کمک می‌خواهند و بارها ذکر کرده‌اند دولت به تنهایی قادر به حل همه کمبودهای جامعه نیست ولی چون در کشور ما قرن‌ها حاکمان، صاحب اختیار جان و مال مردم و همه مواهب کشور بوده‌اند هنوز پس‌زمینه‌هایی در ضمیر ما ایرانیان وجود دارد که همه امور باید به دست دولت حل شود لذا برخی بر این باورند که مردم نهایتا در انتخابات شرکت کنند و پس از انتخاب منتخبین امورات را اداره می‌کنند. در صورتی که وقتی نگاهی به کشورهای جهان بیندازیم، کشورهایی موفق‌تر هستند که زمینه مشارکت مردم را در همه امور آماده کرده‌اند. گرچه قدمت انجمن‌هایی که در دنیا کارهای داوطلبانه انجام می‌دادند به گذشته‌های دور برمی گردد ولی به نظر می‌رسد در سال 1863 اولین سازمان غیردولتی صلیب سرخ بود که تاسیس شد.
در ایران نیز سال‌ها قبل موسسات خیریه از طرف مساجد و تکایا هیات‌های مذهبی، صندوق‌های قرض الحسنه، انجمن‌های اسلامی حتی قهوه‌خانه‌ها و زورخانه‌ها نقش تشکل‌های مردم نهاد را ایفا می‌کردند و بعدا اتحادیه‌های صنفی نظام‌های مهندسی، پزشکی، پرستاری و غیره نیز ایجاد شد در دولت اصلاحات بود که آیین نامه تاسیس سازمان‌های غیردولتی تصویب و اجرا شد، تشکل‌های اجتماعی تحت عناوینی چون جمعیت، انجمن، کانون، مرکز، گروه، خانه، موسسه فعالیت خود را شروع کردند و این تشکل‌ها در برخی از امور جامعه به بالا بردن سطح رفاه قشرهای محروم یا به صورت دسته جمعی برای بالابردن سطح آگاهی، حمایت از بیماران، معتادان، بیمارهای خاص و ده‌ها مورد دیگر کمک کردند.
بنابراین در یک نظام مردم سالاری معنای مشارکت بر سرنوشت خویش منحصر به شرکت در انتخابات و تعیین یک نماینده و یا یک رئیس جمهور نیست بلکه مفهوم اصلی آن، این است که باید همه شهروندان در همه عرصه‌ها مشارکت داشته باشند از عرصه‌های سیاسی و تشکیل احزاب گرفته تا عرصه‌های اجتماعی چون بهبود وضعیت محیط زیست و گردشگری، از تلاش برای دسترسی به قدرت گرفته تا کمک به درمان سلامت بویژه کمک به بیماران خاص، از تشویق مردم به رعایت حقوق بشر گرفته تا رعایت حقوق حیوانات، از تدوین حقوق شهروندی گرفته تا اجرای همه حقوق شهروندی.

ابوالقاسم کواکبیان

پیوند ها