حس شنوایی، به عنوان مهم ترین حس یک انسان به ویژه در سال های اول زندگی است که نقش تعیین کننده ای در رشد اجتماعی و عاطفی کودک دارد. به طوری که حتی کم شنوایی خفیف نیز می‌تواند رشد گفتاری و تکلم کودک را دچار اختلال کند. از این رو تست شنوایی سنجی در اطفال می‌بایست در سه ماه اول انجام شود.

خوشبختانه، کم شنوایی اگر تا سه ماهگی تشخیص داده شود، قابل درمان است. اما اگر در اثر غفلت والدین، این کم شنوایی یا اختلالات شنوایی کودک تشخیص داده نشود، ممکن است مراحل درمان را با مشکلاتی مواجه سازد. انجام تست های شنوایی سنجی گوش، مانند تست OAE، تست ABR و ASSR در دوران نوزادی و همچنین سال های کودکی برای تشخیص اختلالات احتمالی در سیستم شنوایی بسیار مهم است. 

چه عواملی ممکن است منجر به کم شنوایی نوزادان شود؟

اگرچه کم شنوایی ممکن است دلایل متعددی داشته باشد، اما تقریباً در ۵۰% موارد، علت مشخصی برای کم شنوایی پیدا نمیشود. به طور کلی دلایل زیر رایج ترین علل ابتلاء به کم شنوایی در نوزادان است:

  • نوزاد نارس متولد شود
  • زردی بالا داشته باشد، به حدی که نیازمند تعویض خون باشد
  • زمینه ارثی ابتلاء به کم شنوایی در خانواده موجود باشد
  • چندین بار مبتلا به عفونت گوش شود
  • به عفونت هایی مانند مننژیت یا ویروس سایتومگال (Cytomegalovirus) ‌مبتلا شود
  • در معرض صداها یا نویزهای بسیار بلند قرار بگیرد

چه زمانی برای انجام تست شنوایی سنجی اطفال بهتر است؟

اکثر نوزادانی که مبتلا به کم شنوایی مادرزادی هستند، از طریق تست غربالگری شنوایی در نوزادان (تست OAE) و (تست ABR) در بدو تولد شناسایی میشوند. اما در برخی موارد، کم شنوایی به دلایل مختلفی مثل عفونت های گوش، ضربه و نویزهای بسیار بلند بعد از مدتی بروز پیدا میکند.

مطابق آمار، احتمال ابتلا به کم شنوایی، بین دوره نوزادی تا نوجوانی بسیار بیشتر از سایر دوران زندگی است. بنابراین انجام تست شنوایی سنجی و تکرار آن به طور مرتب، در دوره نوزادی و کودکی بسیار مهم است. در حال حاضر غربالگری شنوایی برای تمامی نوزادان در ابتدای تولد و قبل از ترخیص از بیمارستان انجام میشود.

طبق برنامه سنجش شنوایی در نوزادان، تشخیص زود هنگامِ کم شنوایی باید پیش از ۳ ماهگی انجام شود و بر اساس میزان ضعف در سیستم شنوایی، خدمات مداخله ای (مانند سمعک و کاشت حلزون) برای نوزاد تا قبل از ۶ ماهگی ارائه شود.

اگر به هر دلیل تست غربالگری برای نوزاد شما تا کنون انجام نشده است، توصیه میشود در اولین فرصت ممکن برای انجام این تست اقدام شود.

توجه داشته باشید که اگر نتیجه تست غربالگری، منفی باشد، لزوما به این معنی نیست که نوزاد مبتلا به کم شنوایی است. چراکه ممکن است وجود جرم یا مایع گوش، نتیجه تست را تحت تاثیر قرار داده باشد. در چنین شرایطی معمولاً تست به طور مجدد تکرار میشود و صحت آن مورد بررسی قرار میگیرد.

به طور کلی اگر نتیجه تست غربالگری شنوایی کودک، منفی باشد، انجام مجدد تست ظرف ۳ ماه، مهم است. چراکه در صورت درست بودن نتیجه تست، درمان کم شنوایی باید بلافاصله شروع شود. درمان کم شنوایی اگر در ۶ ماهگی آغاز شود، میتواند در روند بهبود بسیار مؤثر باشد.

لازم است تست شنوایی سنجی، برای نوزادانی که شنوایی نرمال و طبیعی دارند نیز در ۶ ماهگی و یک سالگی انجام شود.

همچنین اگر به نظر میرسد که کودک دچار اختلال شنوایی است و یا گفتار غیر طبیعی و غیر قابل فهم دارد، برای درمان شنوایی نوزادان حتما به پزشک مراجعه کنید.

نشانه های نرمال بودن عملکرد سیستم شنوایی در نوزادان

نرمال بودن سیستم شنوایی در نوزادان علائم و نشانه هایی دارد که بارزترین آنها موارد زیر هستند:

  • نوزاد بتواند صدای والدین خود را تا سه ماهگی تشخیص دهد
  • در صورت شنیدن صداهای ناگهانی و بلند از جا میپرد
  • باز و بسته کردن دست ها و انگشتان
  • توجه به صداها و چرخیدن به سمت صدا تا ماهگی
  • گفتن کلماتی مثل “ماما” و “بابا” تا  ۱۲ ماهگی

شنوایی‌سنجی در نوزادان

برای ارزیابی عملکرد سیستم شنوایی در نوزادان، روش های مختلفی وجود دارد. انتخاب روش شنوایی سنجی به سن، میزان رشد و سطح سلامتی نوزاد بستگی دارد. نوزادان در سنین مختلف، نسبت به صداهایی که میشوند واکنش های مختلفی دارند، مثلا یک نوزاد چندماهه از طریق حرکت چشم یا چرخاندن سر، به صدا واکنش نشان میدهد. در حالیکه یک کودک ۶ ماهه ممکن است در واکنش به صدا، یک قطعه اسباب بازی را جابه جا کند.

تست شنوایی سنجی در نوزادان

برای سنجش عملکرد سیستم شنوایی نوزادان، تست های مختلفی وجود دارد. اصلی ترین و رایج ترین آزمون های شنوایی سنجی در نوزادان، موارد زیر هستند:

تست پاسخ شنیداری ساقه مغز ( تست ABR)

این تست برای سنجش سطح شنوایی نوزاد در هنگام خواب انجام میشود. به منظور انجام این تست، هدفون های کوچکی در مجرای گوش نوزاد قرار داده میشود. حسگرهایی مانند برچسب های کوچک نیز پشت گوش ها و روی پیشانی نوزاد قرار میگیرد.  

سپس صداهایی مانند کلیک از طریق هدفون به داخل گوش فرستاده میشود. هدفون ها، واکنش عصب شنوایی نوزاد را نسبت به صداهای ارسال شده اندازه گیری و ثبت  میکنند.

از آنجایی که این تست به منظور سنجش سطح شنوایی در هنگام خواب است، نوزاد باید قبل از انجام تست خوابیده باشد.

نتیجه تست ABR

نتیجه تست ABR نشان دهنده نرمال بودن یا نبودن عملکرد گوش داخلی نوزاد است. اگر نتیجه تست طبیعی  باشد، گوش داخلی نوزاد و ساقه مغز، کاملاً سالم هستند. چنانچه نتیجه تست طبیعی نباشد، ممکن است نشان نوزاد دچار کم شنوایی باشد.  

تست واکنش پایدار شنوایی – تست ASSR

در این تست نیز لازم نوزاد در حالت خواب مورد آزمون قرار بگیرد. در تست شنوایی ASSR صداهایی از طریق هدفون به گوش‌ها ارسال می‌شود و دستگاه متصل به هدفون، پاسخ های دریافت شده از سوی مغز نسبت به صدا را جمع‌آوری می‌کند. براساس پاسخ های ثبت شده توسط دستگاه، مشخص میشود که آیا نوزاد دچار کم شنوایی است یا خیر؟ این تست میبایست به طور همزمان با تست ABR انجام شود چرا که این دو تست مکمل هم هستند نه جایگزین.

تست پتانسیل برانگیخته مرکزی تست CAEP

این تست با تست ABR مشابهت دارد. در این تست نیز با استفاده از هدفون‌ های کوچک صدا به گوش نوزاد هدایت شده و واکنش های مغز، ثبت میشود.  تست CAEP این امکان را فراهم میکند که پزشک شنوایی سنج، مسیرهای شنوایی از ساقه‌ مغز تا قشر شنوایی را به دقت مورد بررسی قرار دهد. این تست در هر رده سنی قابل ‌انجام است.

تست گسیل‌های صوتی گوش تست OAE

این تست برای نوزادان قابل انجام است. لازم است نوزاد در یک جای کاملاً آرام قرار بگیرد. سپس پزشک یک پروپ کوچک در مجرای گوش نوزاد قرار میدهد. صدا از طریق پروپ به گوش فرستاده شده و واکنش دریافت شده از سلول های مویی خارجی گوش، ثبت میشود.

اگر نتیجه تست طبیعی باشد، نشان دهنده سالم بودن عملکرد سلول های موئی خارجی گوش است. در غیر این صورت سلول های موئی دچار اشکال هستند. هرچند در برخی موارد، علیرغم طبیعی بودن نتیجه تست OAE، نوزاد به کم شنوایی مبتلا است.  

تست تمپانومتری

تمپانومتری، تست سنجش شنوایی نیست، اما یک روش برای بررسی نحوه عملکرد پرده صماخ گوش است. این تست نشان میدهد که آیا پرده صماخ گوش، به هنگام پخش صداهای آهسته در مجرای گوش، به‌خوبی حرکت می‌کند یا خیر؟

تست تمپانومتری در واقع برای تشخیص اختلالات گوش میانی از قبیل تجمع مایع پشت پرده گوش استفاده میشود. نتیجه تست تمپانومتری را در نموداری به نام تمپانوگرام میتوان بررسی نمود.

وجود خط صاف در نمودار تمپانوگرام نشان دهنده این است که پرده صماخ گوش حرکت نمیکند در نتیجه شنوایی نوزاد دچار اختلالاتی است. اما در صورتی که موارد ثبت شده در نمودار به صورت یک قله باشد، نشان میدهد وضعیت حرکت پرده گوش نرمال است. 

تست رفلکس اکوستیک

تست رفلکس اکوستیک، مشخص میکند که آیا گوش از طریق ایجاد رفلکس، به صداهای بلند واکنش مناسبی نشان میدهد یا خیر؟ برای انجام این تست، یک پروب در مجرای گوش قرار می‌گیرد، سپس مجموعه ای از صداهای بلند از طریق پروب به داخل گوش فرستاده میشود. سپس دستگاه متصل به پروپ، تعیین میکند که آیا صدا، رفلکس را برانگیخته میکند یا خیر؟

کلینیک ابن سینا ارائه دهنده انواع تست شنوایی سنجی در نوزادان، کودکان و بزرگسالان است. با مراجعه به این مرکز که از جمله معتبر ترین مراکز شنوایی سنجی ایران است میتوانید از خدمات درمان شنوایی در اطفال با استفاده از متد روز دنیا بهرمند شوید.

 

پست های پیشنهاد شده

هنوز نظری ثبت نشده،نظر خود را ثبت کنید!


افزودن نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *